درس يازدهم // ققنـوس
خانم سيلويا تانزد وارنر: شاعر و رمان نويس انگليسي متولد 1893، اولين كتاب شعر او با عنوان چفته (داربست، درخت) در سال 1925 به چاپ رسيد.
او در آثارش به دنبال علوم ماوراي طبيعت و موضوعات اسرار آميز است.
مضمون درس: ققنوس نماد هويّت و موجوديت يك ملّت است كه بازيچه ي هوس ها و اميال ديگران قرار مي گيرد و سرانجام باعث نابودي هوس رانان مي شود.
واژگان و توضيحات
ققنوس: مرغي افسانه اي كه وقتي عمرش به پايان مي رسد به روي هيزم مي نشيند و بال به هم مي زند تا آتش ايجاد شود و مي سوزد.
كابوس: احساس خفگي كه در خواب به انسان دست مي دهد.
شهبال: بال بزرگ
سپيده سار: روشن
لرد: لقبي كه نشانه ي بزرگي است.
خوش الحان: خوش آواز
متمادي: پشت سر هم
منقرض: از بين رفته
شجره نامه: شب نامه
بهجت انگيز: شادي بخش
موّقر: با وقار، متين
اوصيا: بازماندگان
اعانه: ياري كردن
شيلينگ: پول انگليسي معادل 1-20 ليره ي استرلينگ
عود: چوب درختي خوشبو
اخگر پاره هاي زرين: جرقه هاي طلايي آتش
شرير: بسيار شرور
صفير كشان: فرياد كشان
تعبيه كردن: آماده كردن
طير: پرنده
لمحه: زمان بسيار كم
سيال: جاري
چشم به راه
رابيندرانات تاگور:(1941-1861)شاعر بزرگ و پر آوازه ي هند، سروده هاي او سرشار از نكته هاي لطيف وبديع وتأمل برانگيزند و با فرهنگ ما پيوندي نزديك دارند.
اين درس از مجموعه ي« ماه نو و مرغان آواره » انتخاب شده است.
« مضمون درس: خدا شناسي و مناجات و عرفان»
لغات) سخره: مسخره كردن
مكافات: مجازات
فانوس: چراغ
كاريز: قنات
* خدايا/آنان كه همه چيز دارند/مگر تو را /به سخره مي گيرند/آنان را/كه هيچ ندارند/مگر تو را:
معني) خداوندا كساني كه جز تو همه چيز دارند مسخره مي كنند كساني را كه جز تو كسي ندارند.
* هر كودكي / بااين پيام/به دنيا مي آيد/كه خدا / هنوز/ ازانسان نوميد نيست
معني) هر انساني با اين پيام زاده مي شود كه خداوند هنوز از انسان نااميد و مأيوس نشده است.
* خدا به انسان مي گويد:/شفاعت مي دهم/از اين رو كه آسيبت مي رسانم /دوستت دارم/از اين رو كه مكافات مي كنم:
معني) خدا به انسان مي گويد از سر دوستي به تو آسيب مي رسانم وشفايت مي دهم بلا بر سرت مي آورم چون دوستت دارم(درد و درمان هر دو از خداست).
* آنان كه فانوسشان را/بر پشت مي برند/سايه هاشان پيش پايشان مي افتد
معني) كساني كه به ديگران نور وبهره نمي دهند و خيرشان به كسي نمي رسد اول خود گرفتار تاريكي مي شوند نيز آنان كه حقيقت را انكار مي كنند خود دچار گمراهي مي شوند.
* ماه روشني اش را /درسراسر آسمان/مي پراكند/و لكه هاي سياهش را براي خود نگه مي دارد
معني) آنان كه نور و روشني به ديگران مي دهند (اهل ايثارند)رنج و بلا را براي خود نگه ميدارند.
* كاريز خوش دارد خيال كند/كه رودها/تنها براي اين هستند/كه به او آب برسانند.
معني) انسان هاي سودجو گمان مي كنندكه همه چيز براي آنها خلق شده است.
* خدا /نه براي خورشيد/و نه براي زمين/بلكه براي گل هايي كه برايمان مي فرستد/چشم به راه پاسخ است.
معني) خداوند در قبال مهر ومحبت هايي كه به ما مي كند منتظر شكر و سپاس ماست.
بياموزيم
نماد:آن است كه كلمه اي به جز معني اصلي اش، نشانه و مظهر معاني ديگري قرار گيرد. مثلاًُ ققنوس نماد هويت يك ملت است. دريافت معني همه ي نمادها ساده نيست. برخي بافت ابهام آميز دارند و با تلاش وتفكّر مي توان آنها را تحليل ومعني كرد.
خودآزمايي
1- هدف آقاي پولدرو از تعويض ققنوس داستان با يك ققنوس جوانتر چه بود؟
جواب)درآمد بيشتر
2- سه عنصر داستان زاويه ي ديد،درون مايه و اوج را در داستان ققنوس بررسي كنيد؟
زاويه ي ديد: داناي كل
درون مايه: طمع و حرص
اوج داستان: آتش گرفتن ققنوس
3- ققنوس در ابيات زير كه از منطق الطير عطار است با ققنوس درس مقايسه كنيد؟
هست ققنوس طرفه ي مرغي دلستان موضع اين مرغ در هندوستان
سخت منقاري عجب دارد دراز همچو ني در وي بسي سوراخ باز
قرب صد سوراخ در منقار اوست نيست جفتش، طاق بودن كار اوست
هست در هر ثقه(سوراخ)آوازي ديگر زير آواز او رازي است
جواب)در درس جاي ققنوس عربستان است، در دسترس نيست و نماد هويّت ملي است در منطق الطير جايش هندوستان است، در دسترس نيست و آوازهاي مختلفي دارد.
4- بيت مشهور « هر كه در اين بزم مقًرب تر است جام بلا بيشترش مي دهند»
با كدام بخش از شعر« تا گور» ارتباط معنايي دارد؟
جواب)دوستت دارم / از اين رو كه مكافات مي كنم.
5-تا گور در اين بخش از شعر خود: « آنان كه فانوسشان را بر پشت مي برند، سايه هاشان پيش پايشان مي افتد» چه كساني را در نظر دارد؟
جواب)كساني كه نفعشان به ديگري نمي رسد.
به جهت تنگنای زمانی برای ارائه ی کامل مطالب و نکات ادبی